Landschappelijke hoofdstructuur

Vergroot afbeelding l_lanen1.jpg

De landschappelijke structuren zijn de dragers van het landschap. Zij maken ook de verbindingen tussen het buitengebied en de bebouwde zones. Voor de dorpen zijn zij zelfs de ontginningsbasis: Roden als brinkdorp met een ster van eikenlanen en Leek als ontginningsdorp aan het Leekster Hoofddiep.

Door belangrijke landschappelijke verbindende structuren zoals vaarten en lanen tot de landschappelijke hoofdstructuur te benoemen en in ere te herstellen, zowel binnen de bebouwde kom als in het buitengebied, krijgt het totale gebied meer landschappelijke samenhang en een sterkere identiteit.

De landschappelijke drager is pas sterk als het ook als zodanig in zijn samenhang kan worden beleefd. De drager worden daarom aangevuld met een drietal randparken, twee binnendorpse landschapsontwikkelingszones en een aantal landschappelijke verbindingen door de dorpen en naar de omgeving.

Lanen

De lanen in het gebied zijn al eeuwenlang aanwezig. Op de Franse kaart uit 1811-1813 komen vooral de lanen op de landgoederen Nienoord, Terheijl en Mensinge duidelijk naar voren. Op de topografische kaart van 1959 is goed te zien dat de lanenstructuur is uitgebreid.De laanbeplanting is hier niet typisch voor een type landschap, maar vormt als het ware het verbindende netwerk.

kaart1959.jpg

Op de kaart van 1959 valt op hoe het landschap en bebouwing een eenheid vormen. Inmiddels zijn de dorpen Leek en Roden sterk gegroeid en zijn de lanen nauwelijks meer de dragers, maar is binnen de dorpen een rijk scala aan groentjes, veldjes, plantsoentjes en tuinen ontstaan.

Vergroot afbeelding kaart_lanen.jpg Lanen

Om de dorpen zoveel mogelijk met het buitengebied te verankeren en het groene karakter van de dorpen veel sterker en regionaal verbonden te maken, worden de lanen opnieuw met hun oorspronkelijke soorten (inlandse eik, kastanje) beplant. Het laanherstel beperkt zich niet tot de twee dorpen, maar is juist gericht op een samenhangend stelsel in het binnen- en buitengebied. Zo zal een deel van het landgoed Terheijl en het Wijkengebied opnieuw van laanbeplanting worden voorzien.

De laanbeplanting is ook het thema voor nieuwe wegen, zowel voor wegen in de uitbreidingsgebieden (Nieuw Nieuw-Roden, Roden-Zuid, Leek-Terheijl) als voor nieuwe wegen die onderdeel zijn van de hoofdinfrastructuur (westelijke ontsluitingsweg, parallelweg langs de A7).

l_lanen(1).jpg


Watergangen

Vergroot afbeelding kaart_watergangen.jpg Watergangen

In het gebied komen twee soorten watergangen voor, met ieder een eigen betekenis; beken en gegraven watergangen.

Bij het esdorp Roden horen de beken Lieverse Diep, Peizerdiep, en de Steenbergerloop. Deze oorspronkelijk aanwezige watergangen hebben naast hun beleving een belangrijke natuurwaarde.

Vergroot afbeelding l_water1.jpg Steenbergerloop

De IGS voorziet in het ontwikkelen van natuurlijke oevers langs de beken en het ontwikkelen van een klein natuurgebied op de plek waar de Steenbergerloop overgaat in het Peizerdiep.

In het ontginningslandschap zijn de watergangen gegraven en vormden zij de ontsluiting van het gebied waarlangs werd gewoond in lintdorpen. Dit fijnvertakte stelsel van watergangen mondde uit in het Leekster Hoofddiep, die via het Leekstermeer in verbinding stond met de rest van de wereld. Inmiddels hebben de watergangen hun ontsluitende functie verloren en zijn ze op een aantal plaatsen gedempt.

Vergroot afbeelding l_water2.jpg Molenkanaal Leek

Omdat de verschijningsvorm van de watergang nauw samenhangt met de identiteit van het landschap worden op een aantal strategische locaties de watergangen weer uitgegraven. De belangrijkste ingreep is het opnieuw uitgraven van het Leekster Hoofddiep in het centrum van Leek. Andere ingrepen zijn het opnieuw uitgraven van de wijken in het Wijkengebied.

Uitbreiden van waterstructuren

Naast het herstellen van de oorspronkelijke waterstructuur voorziet de IGS ook in het aanleggen van een aantal nieuwe watergangen.

Vergroot afbeelding l_water3.jpg Wijkengebied

In Zevenhuizen wordt de dorpsuitbreiding gekoppeld aan een structuur van nieuw te graven watergangen die rondom het dorp liggen. In het noordelijk deel van Nieuw Nieuw-Roden worden de watergangen uitgebreid en aangesloten op de wijken in het Wijkengebied en bij Leek-Terheijl en Nietap wordt de nieuwe waterstructuur aangesloten op die van landgoed Terheijl.

Vergroot afbeelding l_water4.jpg Leekster Hoofddiep

De voorspelling is dat het Nederlandse klimaat een verandering zal ondergaan, zoals o.a. het voorkomen van meer periodes met hevige regenval. Om hier op een duurzame manier op in te spelen, is het van belang meer bergingscapaciteit voor opgevangen regenwater te realiseren en het open watersysteem goed aan te sluiten op het totale netwerk aan waterlopen in het gebied. Hierdoor ontstaat ook hier een sterke verweving tussen bebouwing en landschap.

Landschappelijke verbindingen

Vergroot afbeelding kaart_verbindingen(1).jpg Verbindingen

De bestaande veelgebruikte landschappelijke verbindingen zijn in kaart gebracht. Dit levert niet overal een samenhangend netwerk op. In een aantal gebieden zijn deze verbindingen toegevoegd. Voorbeelden hiervan zijn de verbinding tussen het randpark Tolbertervaart en het landgoed Terheijl via Oostindie, de verbinding tussen landgoed Terheijl en de Jonkervaart, en de verbinding tussen het centrum van Roden en Potkleigebied aan de noordkant via het bedrijventerrein Bitseveld. De landschappelijke verbindingen zijn tevens opgenomen in het langzaam verkeer netwerk.

Randparken

Op drie locaties worden parkgebieden (randparken) toegevoegd aan de landschappelijke drager. De locaties hiervoor zijn [1] het randpark Roden-Zuid, [2] het randpark Nieuw-Roden en [3] het park bij de Tolbertervaart. Deze parken zijn belangrijk als uitloopgebied voor de dorpen.

l_randpark1(3).jpg

Vanuit ieder randpark zijn goede aansluitingen gemaakt op de omliggende landschapsgebieden. Zo is het randpark Roden-Zuid een mooie verbinding tussen het landgoed Mensinghe en het bos bij het Steenbergerveld, is het randpark Nieuw-Roden een schakel tussen het Steenbergerveld, het Wijkengebied en het landgoed Terheijl, en is het park langs de Tolbertervaart een aantrekkelijk uitloopgebied met landschappelijke verbindingen naar Oostindie, het houtsingellandschap en de oude kern van Tolbert.

Vergroot afbeelding i_randparkrondje(1).jpg Rondje Leek-Roden

De randparken verbinden de verblijfsgebieden rondom de dorpen. Hierdoor is het mogelijk om 'een rondje om Leek en Roden' te maken.

De inrichting van de randparken is gericht op openbare toegankelijkheid met wandelen, fietsen, verblijven en spelen. Kleinschalige recreatieve functies die een beperkt ruimtegebruik hebben zoals een kinderboerderij, speeltuin of een theetuin kunnen in de randparken worden opgenomen. Grootschalige recreatieve functies zoals sportterreinen kunnen wel aan de randparken worden gekoppeld, maar vormen geen onderdeel van het randpark.

Binnendorpse landschapsontwikkelingszone

Op twee locaties vindt een binnendorpse landschapsontwikkeling plaats. In Tolbert (1) en in Roden-Zuid (2). Deze gebieden zijn op dit moment al landschappelijk van aard. De gebieden zijn echter niet duidelijk opgenomen in het totale landschappelijke raamwerk. Een completering van het langzaam verkeer netwerk wordt hier gecombineerd met een versterking van de landschappelijke structuren.

Hieronder kunt u de kaarten met betrekking tot de landschappelijke hoofdstructuur downloaden.